خانه آقازاده یکی از مهمترین و خاصترین خانههای تاریخی یزد و ایران است که به دلیل بادگیرهای دو طبقه و منحصر به فردش شهرت دارد. این خانه تاریخی در نزدیکی سرو ۴۵۰۰ ساله ابرکوه قرار دارد، بنابراین میتوانید از هر دو بازدید کنید.
ورودی این خانه در بخش شمالغربی قرار دارد و پس از عبور از دالان، وارد حیاط دو طبقهای با خشت و آجر میشوید. در وسط حیاط، حوض سنگی با درختان اطرافش زیبایی خانه را دوچندان کرده است.
خانه آقازاده که در دوره قاجار ساخته شده، به ساکنان امکان میدهد محل اقامت خود را با توجه به فصل و زاویه تابش خورشید تغییر دهند. همچنین، یک عمارت کوچک به نام کلاه فرنگی در کنار بادگیر بر روی بام تالار اصلی قرار دارد که نور بیشتری را به فضای داخلی هدایت میکند.
آدرس: بزد، شهر ابرکوه، میدان امام حسین، خیابان شهید باهنر، کوچه شهید باهنر نوزدهم، خانه تاریخی آقازاده
خانه هنر یزد، یکی از خانههای تاریخی قاجاریه، در سال ۱۳۷۹ به عنوان اثر ملی با نام مهدی ملکزاده ثبت شد و ممکن است آن را با نام خانه ملکزاده هم بشناسید. این خانه در سال ۱۳۹۳ مرمت و بازسازی شد. اکنون، طبقه اول آن به نمایشگاه صنایع دستی و طبقه دوم به کافه اختصاص دارد.
اگر از مسجد جامع یا زندان اسکندر بازدید کردید، حتماً به خانه هنر هم سر بزنید. در این کافه سنتی میتوانید از مناظر زیبای یزد لذت برده و دمنوشهای خوشمزه نوش جان کنید. همچنین، از فروشگاه صنایع دستی و تابلوهای هنرمندان نیز میتوانید خرید کنید.
آدرس: خیابان امام، محله فهادان، جنب حمام تاریخی ابوالمعالی، خانه هنر
خانه رسولیان، یکی از خانههای قدیمی یزد، در سال ۱۲۸۳ در دوران قاجار به همت حاج میرزا کاظم رسولیان ساخته شد. این خانه ابتدا مسکونی بود اما در سال ۱۳۶۸ وقف دانشگاه یزد شد و پس از بازسازی، به دانشکده معماری تبدیل گردید.
این خانه دارای دو بخش بیرونی و اندرونی است. بخش اندرونی شامل اتاقهای پنجدری، سهدری، بادگیر، کلاهفرنگی، تالار، ارسی و حیاطی بزرگ با حوض وسیع است. بخش بیرونی نیز حوضخانه، تالار، زیرزمین، اتاق ارسی و حیاط اختصاصی دارد.
خانه رسولیان، علاوه بر قرار گرفتن در میان آثار ملی ایران، اهمیت ویژهای برای معماران و دانشجویان معماری دارد؛ زیرا آرامگاه استاد محمدکریم پیرنیا، پدر معماری سنتی ایران، در آن قرار دارد.
یکی از خانههای تاریخی یزد، خانه نواب، با معماری خاص خود، اکنون میزبان بخشهایی از میراث فرهنگی است. این خانه در دوره قاجار به دستور میرزا سیدمحمد رضوی، معروف به نواب وکیل، ساخته شد و در سال ۱۳۸۱ در فهرست آثار ملی ایران ثبت گردید. این خانه دارای دو بخش اندرونی و بیرونی است که از داخل به هم مرتبط هستند.
نکته جالب این است که در یزد، خانه دیگری با نام خانه نواب نیز وجود دارد که در ضلع غربی میدان امام حسین (ع) واقع شده است. این بنا که به دوران پهلوی بازمیگردد، در سال ۱۳۸۷ در فهرست آثار ملی ثبت شد. متأسفانه به این بنا رسیدگی نشده و اکنون به پاتوق معتادان و سارقان تبدیل شده است.
خانه شفیعپور یزد، یکی از خانههای قاجاری با قدمت ۱۵۰ ساله، به دلیل معماری و زیبایی منحصر به فردش، یکی از خانههای تاریخی این شهر محسوب میشود. این خانه دو بخشی، دارای ورودی در کنار بخش کوچکتر و حیاطی بزرگ و مستطیل شکل است. اتاقهای بخشهای شمالی، جنوبی و غربی رو به حیاط هستند و اتاقهای دو لایه بخش شرقی در پشت این اتاقها قرار دارند.
وجود یک ارسی بزرگ در بخش جنوبی حیاط و ارسیهای کوچک در طبقه بالا، به جذابیت و زیبایی بنا افزوده است. در بخش شمالی حیاط، خانه کوچک دو طبقهای با سه اتاق پنجدری و یک اتاق ارسی قرار دارد. اتاقهای خانه شفیعپور از لحاظ اندازه و ارتفاع هماندازه بوده و با نقشهای گیاهی رنگارنگ تزئین شدهاند که حالوهوای خاصی به این خانه تاریخی داده است.
خانه شمسالدین محمد وحشی بافقی، شاعر شیرینسخن سده دهم، یکی از خانههای قدیمی یزد است که به دلیل معماری و ظروفش، جذابیت خاصی برای گردشگران دارد. این خانه خشتی با مساحتی حدود ۱۲۰ متر، شامل هفت اتاق و یک ایوان بزرگ است و زیر آن یک زیرزمین سرتاسری وجود دارد که در گذشته جوی آبی از ضلع شرقی آن عبور میکرده و باعث کاهش دما و طراوت فضا در فصول گرم سال میشده است. این خانه در سال ۱۳۸۴ به عنوان یکی از آثار ملی ایران ثبت شده و اکنون به عنوان موزه مورد استفاده قرار میگیرد.
آدرس: شهر بافق، جنب مسجد جامع کبیر بافق، خانه وحشی بافقی
حدود ۱۱۰ سال پیش در اواخر دوره قاجار، به دستور مرحوم وزیری، موسس کتابخانه وزیری، خانهای با معماری اصیل ایرانی در یزد ساخته شد که بعدها توسط سید محمد شکوهی خریداری و به نام او مشهور شد. این خانه اکنون به عنوان یکی از آثار ملی ایران تحت مالکیت میراث فرهنگی یزد قرار دارد.
این خانه دارای چهار حیاط است. بزرگترین حیاط، حیاط اندرونی، شامل تالار، بادگیر، اتاقهای پنجدری و سهدری، حوض مستطیلی، آبنما و باغچههایی در امتداد حوض است.
در جنوبغربی حیاط اندرونی، حیاط نارنجستان قرار دارد که مربع شکل بوده و دارای حوض هشت گوش، آبنما و چهار باغچه کوچک است. حیاط بیرونی در جنوبشرقی واقع شده و از نارنجستان بزرگتر و از حیاط اندرونی کوچکتر است. همچنین حیاط چهارم بین جبهه شرقی حیاط بیرونی و شمال غرب حیاط اندرونی واقع شده و یکی از ورودیهای خانه در آن قرار دارد.
آدرس: خیابان امام خمینی، محله فهادان، نزدیک مسجد جامع یزد